Vorige week hebben we het begin gehoord van de verkondiging van Matteus over de komst van Jezus. Leo Koerhuis heeft u uitgelegd hoe Matteus zo het ontstaan van Jezus plaatst als passend in de hele geschiedenis van mensen en als vervulling van waar Israël altijd naar heeft uitgezien: de Messias, de gezalfde van God.
Het is wel even wennen -daar had mijn vriend ook last van- om goed te luisteren naar Matteus en Lucas maar eens even te vergeten.
Matteus had in ieder geval het beginsel van alle communicatie goed door: ken je publiek, weet wat ze interessant vinden en waar ze graag naar luisteren. Begin daar met je met je verhaal dan kun je van daaruit verder opbouwen.
Matteus' verhaal sluit heel sterk aan bij Thora en profeten omdat hij voor christenen schreef die uit het Jodendom kwamen. Dat verklaart ook het misschien wat merkwaardige ‘de afkomst van Jezus was als volgt' dat is een vertaling van hetzelfde woord waarmee het eerste bijbelboek opent ‘genesis' het ontstaan, het begin. Door dit woordgebruik alleen al maakt Matteus het belang van zijn hoofdpersoon duidelijk: hier wordt de wereld herschapen, hier wordt door God een nieuw begin gemaakt.
En hij vertelt over een droom van Jozef, een droom waarin een engel tot hem spreekt. Daarmee wordt Jozef in een klap opgenomen in de rij van profetische mensen en koningen die in het oude testament boodschappen van God krijgen via een droom: de eerste Jozef in het oude testament die de droom van de Farao weet uit te leggen, Samuel bij Saul, de aartsvader Jacob droomt over de hemel en koningen dromen over hun heerschappij ... de droom was een weg waarvan God zich kon bedienen om tot mensen te spreken en het feit dat een engel in die droom sprak was wel een garantie dat het geen zinsbegoocheling was...
Die inhoud van die droom was opmerkelijk: een antwoord op de zorgen die Jozef zich maakte. De zwangerschap van Maria wordt toegelicht door de engel en Jozef krijgt de opdracht met haar te trouwen.....
Matteus komt met Lucas overeen waar het gaat over ‘dit kind is verwekt door heilige Geest' en zo staat het in onze geloofsbelijdenis ‘ ontvangen van de heilige Geest en geboren uit de maagd Maria'.
Mensen van deze tijd kunnen blijven steken bij dit soort uitspraken. Moeten we dus echt geloven dat Jezus verwekt werd zonder tussenkomst van een man? De eerste christenen hadden er geen problemen mee. Matteus vermeldt het hier deze ene keer en verder speelt het in zijn evangelie geen rol, zo ook Lucas. Marcus en Johannes spreken er nog niet eens over, ze spreken gewoon over Jezus als de zoon van Jozef. Wel valt op in alle nieuwtestamentische geschriften hoe over Jezus wordt gesproken als een man die een volstrekt unieke band met God had en helemaal door hem bezield was, een man Gods ten voeten uit.
Mensen van onze tijd kunnen moeite hebben met dit soort uitspraken omdat wij ze benaderen vanuit de journalistiek of de medische wetenschap. Maar dat zou even dom zijn als proberen de betekenis van de Tien geboden af te leiden uit een spoorboekje.
De hele kwestie van de maagdelijke geboorte is geen gynaecologische uitspraak maar krijgt zeggings- en overtuigingskracht vanuit gelovig vertrekpunt. Dan kan psalm 2 op Jezus worden toegepast: God sprak tot mij, jij bent mijn zoon, ik heb je vandaag verwekt.....
Op verschillende plaatsen in de geloofsgeschiedenis van het Oude Testament komen we vergelijkbare verhalen over heel bijzondere personen tegen. Bijzondere personen omdat ze een rol te vervullen hadden in dat verhaal van God met zijn volk.
Het begon al met Izaäk, de zoon van Abraham, zijn moeder werd zwanger van hem toen zij en haar man hun vruchtbare leeftijd al lang achter zich hadden. Zoiets wordt ook verteld over de geboorte van Samson en van de profeet Samuël. Ook de neef van Jezus, Johannes de Doper is -naar Lucas vertelt- in dergelijk omstandigheden geboren. Een kind krijgen ondanks hoge leeftijd, want -en daar gaat het om - bij God is niet onmogelijk. Bijzondere mensen worden door God op een bijzondere manier in het leven geroepen.
Het verhaal van de droom van Jozef is een geloofsbelijdenis in verhaalvorm, een getuigenis -hier al meteen in het begin- van het bijzondere van Jezus: de godsman bij uitstek, helemaal doorademd van de Geest.
Is dat niet iets heel bijzonders, iets om van te dromen? Dat God zich zo bij ons betrokken toont? Dat je mag zeggen dat hij God-met-ons heet. (en een naam dragen betekent in de bijbel ook altijd dat je daarnaar handelt.) Hier meteen aan het begin van zijn evangelieverhaal vertelt Maateus dat Jozef erover droomt dat God zich volledig solidair met ons gaat betonen in dit kind dat gaat komen. Jozef zelf neemt de gevolgen van Gods handelen op zich, hij sluit er zich bij aan.
Als we over twee weken Kerstmis gaan vieren, gaan we niet de zoveelste verjaardag van het kindje Jezus vieren. Wat we wel vieren is dat onze God, een God met ons is geworden en dus een beroep op onszelf doet.
De kinderen hebben dat heel goed begrepen. In het kerstspel dat zij in deze weken vertellen spelen ze een rol in het spel, maar ze hebben ook een masker voor en dat wil zeggen dat ze ook zichzelf blijven. Het kerstverhaal door wie ook verteld is steeds bedoeld om ons eigen verhaal te worden. Het verhaal over ons die op zoek zijn naar God.
Als het gaat over de verhalen over de afkomst van Jezus, als het gaat over de droom van Josef over God die heet -Immanuel- God die met ons is, is het iedere keer de vraag of wijzelf in dat verhaal gaan staan en het ons toeëigenen en of wij zo ook rechtvaardige genoemd kunnen worden.
Met de komst van dit kind gaat de wereld helemaal opnieuw beginnen, de oude wereld wordt dan op z'n kop gezet. Het zal blijken dat allerlei waarden die voor ons sterk tellen worden ontkracht en omgekeerd wat voor ons niet meetelt ineens van groot belang blijkt te zijn......
Dat maakt Matteus in het vervolg al duidelijk als hij vertelt dat de eersten die het kind eer bewijzen, heidenen zijn, mensen die de sterren in de gaten houden en die volgen....
God met ons... een droom van Josef want het blijkt tegelijkertijd te zijn: God die redt.... durven wij het aan om in die droom te stappen?